Hoe vervang je de ketting op een MTB

Laatst aangepast op 22 juni 2017  |  geschreven door
1 Reactie

Een versleten ketting presteert slecht en zorgt voor overmatige slijtage aan je kettingbladen en cassette. Maar hoe weet je wanneer je de ketting moet vervangen? Welke ketting en connector heb je nodig? En hoe vervang je je ketting? Het antwoord op deze vragen en meer vindt je allemaal terug in dit artikel (en video).

REPARATIE VIDEO

Klik op de  youtube cc subtitle button  knop in de video voor Nederlandse ondertiteling of ga naar het My MTB Guide Youtube Channel voor meer MTB gerelateerde video's. De complete vertaling vindt je ook hieronder.

GEREEDSCHAP

Voor het vervangen van je ketting heb je weinig gereedschap nodig en ze zijn voor een geringe prijs te krijgen. Het volgende gereedschap heb je nodig:

  • Kettingslijtage indicator, voor het bepalen van de mate van slijtage (Park Tool CC-3.2 op Amazon.de/NL)
  • Een kettingpons voor het splitsen en verbinden van de ketting (BBB Nautilus 2 BTL-05 op Amazon.de/NL)
  • Een tang als je de verbindingspin methode gebruikt voor het verbinden van de ketting. Dit is hoofdzakelijk het geval wanneer je een Shimano ketting gebruikt.
  • Optioneel is een schakeltang als je een Master Link gebruikt voor het verbinden of los maken van de ketting.(Park Tool MLP1.2 op Amazon.de/NL)
Gereedschaps (v.l.n.r.): kettingslijtage indicator, kettingpons, tang, schakeltang.
Gereedschaps (v.l.n.r.): kettingslijtage indicator, kettingpons, tang, schakeltang. 

WANNEER VERVANG JE DE KETTING?

De makkelijkste manier om te controleren of je ketting aan vervanging toe is, is met een kettingslijtage indicator. Ik gebruik hier de Park Tool CC 3.2 Chain Wear Indicator. Hier staan 2 getallen op die aangeven hoe veel de ketting is uitgerekt; 0,5% en 0,75%.

Uitrekken van de ketting wordt veroorzaakt door versleten pennen (PIN) en hulzen (BUSHING).
Uitrekken van de ketting wordt veroorzaakt door versleten pinnen (PIN) en hulzen (BUSHING).

Wist je dat het uitrekken van de ketting eigenlijk niet wordt veroorzaakt door het uitrekken van metaal door de belasting? In werkelijkheid zijn het de pinnen en bussen die slijten waardoorr speling ontstaat die resulteert in het langer worden van de ketting.

The chain wear indicator falls in the chain, meaning here that the chain exceeds 0,5% stretch.
De kettingslijtage indicator valt in de ketting met de 0,5% zijde: de ketting is meer dan 0,5% uitgerekt.

Je controleert de ketting door de kettingslijtage indicator tegen de rol van de ketting te plaatsen en daarna de andere kant in de ketting probeert te plaatsen, startend met de 0,5% kant. Als de indicator niet tussen de rollers van de ketting valt, dan is je ketting minder dan 0,5% uitgerekt en is vervanging niet nodig.

Als de kettingslijtage indicator wel tussen de rollers valt, probeer dan de 0,75% kant. Als de kettingslijtage indicator nu niet tussen de rollers valt dan zit de uitrekking van de ketting tussen de 0,5% en 0,75%. Op dit punt raden veel fabrikanten aan om de ketting te vervangen. Het ligt aan jouw gebruik en voorkeur of je de ketting vervangt bij 0,5% of wacht totdat het op 0,75% zit. Als de belasting op je ketting hoog is (zoals bij wedstrijden) of de prijs van de ketting slechts een fractie is van de kettingbladen en cassette (zoals bij high end groepen), dan raad ik aan om de ketting rond de 0,5% te vervangen.

Is jouw ketting meer dan 0,75% uitgerekt? Dan is het ook de moeite waard om je kettingbladen en cassette te inspecteren. De kans is namelijk groot dat je de kettingbladen en cassette ook moet vervangen omdat een nieuwe ketting op versleten tandwielen slecht presteert en veel sneller slijt.

VERWIJDEREN VAN DE OUDE KETTING

Verlaag eerst de kettingspanning, dit maakt het werken met de ketting een stuk makkelijker. Sommige Shimano derailleurs (Shadow +) hebben een schakelaar, zet deze in de "OFF" stand. Voor SRAM derailleurs met Cage Lock zet je de derailleur in de "locked" positie. Schakel nu naar het kleinste tandwiel en kleinste kettingblad en laat de ketting eraf lopen.

Removal of the Master Link is made easy with Master Link pliers.
Met een Master Link tang zijn Master Links makkelijk te verwijderen.

Controleer nu of je een Master Link hebt. Dit is een schakel die je kunt herkennen aan een iets andere vorm en soms ook andere kleur. In principe kun je de Master Link zonder gereedschap verwijderen. Druk beide platen tegen elkaar en druk ze naar elkaar toe. De pin glijdt naar de tweede positie zodat je de Master Link en ketting kunt loshalen. Master Links kunnen lastig te openen zijn, dus een tang of een specifieke Master Link tang kan nodig zijn om ze te verwijderen. Vooral bij 10-speed kettingen en hoger zijn ze lastiger te verwijderen vanwege de nauwe toleranties.

Align the chain tool perpendicular to the chain, centered above the pin and drive the pin out of the chain.
Lijn de drukstift van de kettingpons uit met de pen van de ketting en druk de pen uit de ketting.

Als je geen Master Link hebt dan gebruik je de kettingpons. De ketting is in dit geval verbonden met een speciaal verstevigde pin die meestal donkerder van kleur is en minimaal uitsteekt. Het verwijderen is redelijk eenvoudig. Positioneer de ketting in de kettingpons zodat deze loodrecht uitlijnt met de onderste schroef als je deze hebt. Zorg ervoor dat je de kettingpons niet boven de verstevigde pin plaatst, een van de andere ongeveer 100 pinnen is prima. Lijn nu de kettingpons zo uit dat deze boven het midden van de pin uit komt en draai aan de hendel. Het vereist enige kracht om de pin eruit te draaien. Verwijder vervolgens de kettingpons en verwijder voorzichtig de ketting van de fiets. Gooi de ketting nog niet weg omdat we deze gebruiken voor het opmeten van de nieuwe ketting.

VERBINDINGSMETHODEN: PIN OF MASTER LINK?

Voor het bepalen van de lengte van de ketting moeten we eerst de verbindingsmethode bepalen.

Standard connection methods, but Master Links can also be used on Shimano chains.
Standaard verbindingsmethoden, maar Master Links kunnen ook worden gecombineerd met Shimano kettingen.

Shimano kettingen komen standaard met een verbindingspin die specifiek hoort bij het aantal versnellingen waar de ketting voor is bedoeld. SRAM kettingen komen echter met een Power Link om de ketting te verbinden. Deze Power Link, ook wel Master Link genoemd, is ook specifiek voor het aantal versnellingen. De Master Link maakt het installeren en verwijderen van de ketting gemakkelijker in vergelijking met de verbindingspin methode. Voor Shimano kettingen ben je niet beperkt tot het gebruiken van de verbindingspin. Andere merken zoals KMC bieden ook Master Links die geschikt zijn voor Shimano kettingen

DE NIEUWE KETTINGLENGTE BEPALEN

Nieuwe kettingen zijn altijd iets te lang en moeten worden ingekort. Maar hoe veel is afhankelijk van meerdere factoren. De makkelijkste manier om de lengte van de nieuwe ketting te bepalen is door deze te vergelijken met de oude ketting en tot dezelfde lengte in te korten. Omdat kettingen uitrekken is het van belang om de lengte te bepalen aan de hand van het aantal schakels.

Determine the length of the new chain by matching it to the old chain.
Bepaal de lengte van de nieuwe ketting aan de hand van de oude ketting.

Leg de oude en nieuwe ketting naast elkaar en lijn ze uit. Markeer het punt waarnaar je de ketting gaat inkorten. Let op dat wanneer je de verbindingspin methode gebruikt de ene kant een binnenschakel en de andere kant een buitenschakel moet zijn. Wanneer je een Master Link gebruikt moeten beide uiteinden binnenschakels zijn. Verwijder nu de pin uit de ketting net zoals bij het verwijderen van de oude ketting is gedaan.

Als je de oude ketting niet hebt om de kettinglengte te bepalen dan zul je met behulp van de fiets de kettinglengte moeten bepalen. Het op deze manier opmeten is ook een goed idee als je grote aanpassingen maakt in de grootte van je grootste kettingblad of grootste tandwiel. Om de kettinglengte te bepalen plaats je de ketting op het grootste kettingblad en grootste tandwiel achter zonder het door de derailleur te laten lopen. Kijk waar de ketting begint te overlappen. De meest gangbare methode is om vanaf dit punt 2 schakels toe te voegen en daar de ketting te splitsen, maar er komt meer bij kijken.

By default add 2 links to the chain, marked here is the point where to split the chain when using a connection pin.
Standaard voeg je 2 schakels toe vanaf het punt waar de ketting overlapt wanneer je een verbindingspin gebruikt.

Als je de verbindingspin gebruikt voeg je 2 schakels toe vanaf het punt dat de ketting overlapt Één eind van de ketting moet een binnenschakel zijn en de andere een buitenschakel. Als je uitkomt op dezelfde schakels (2 binnen- of buitenschakels), voeg dan een extra schakel toe. Wanneer je met SRAM of Shimano een Master Link gebruikt, dan voeg je maar 1 schakel toe vanaf het punt waar de ketting overlapt omdat de Master Link ook als schakel telt. Beide einden van de ketting moeten een binnenschakel zijn. Voeg een schakel toe als dit niet het geval is.

The chain is temporarely installed to check the previously determined length for full-suspension bikes.
De ketting is tijdelijk geinstalleerd om de eerder bepaalde lengte te testen op full-suspension mountainbikes.

Specifiek voor SRAM systemen met enkel kettingblad voeg je 4 schakels in totaal toe aan de ketting vanaf het punt waar de ketting overlapt. Dit betekent dat je 3 schakels toevoegt en de Master Link. Ook hier geld, beide einden van de ketting moeten eindigen met een binnenschakel. Nog één opmerking, MTB's met een grote veerweg kunnen de ketting onder extra spanning zetten door de manier waarop de geometrie is ontworpen en daardoor kan een langere ketting nodig zijn. Volg een van de vorige stappen om de juiste kettinglengte te bepalen en markeer dat punt op je ketting. Laat nu de ketting over het grootste kettingblad, grootste tandwiel en deze keer ook door de derailleur lopen. Breng beide uiteinden naar elkaar toe en verbindt ze tijdelijk zodat je de juiste lengte krijgt zoals eerder bepaald. Ik heb hier de ketting tijdelijk bevestigd met een oude spaak, gebogen in een U-vorm.

Long travel rear suspension can, depending on the suspension linkage, add more tension to the chain.
L Een lange veerweg kan, afhankelijk van de geometrie veranderingen, zorgen voor meer spanning op de ketting.

Ga nu door de hele veerweg van de demper en er moet nog een beetje beweging in de derailleurkooi zitten wanneer de vering op de bodem zit. Als je deze handeling in je eentje doet dan kun je de lucht uit de demper laten lopen of de demper losmaken (zoals hier) om de fiets in de juiste positie te krijgen. Als de kettingspanning zo hoog is dat er geen beweging mogelijk is in de derailleurkooi, voeg dan een schakel toe totdat er weer een beetje beweging mogelijk is.

DE NIEUWE KETTING MONTEREN

Nu zijn we klaar om de ketting te installeren. Installeer nu de ketting, door de derailleur voor (als je die hebt) en besteed extra aandacht aan de achterderailleur.

Run the chain through the rear derailleur, paying special attention to the notch, guide and tension pulley.
Laat de ketting over de GUIDE PULLEY lopen, langs de NOTCH in een rechte lijn naar de TENSION PULLEY

Laat de ketting over de guide pulley lopen en in een rechte lijn naar en rond de tension pulley. Zorg ervoor dat wanneer de ketting markeringen heeft deze aan de buitenkant zitten. Breng nu beide einden van de ketting bij elkaar om ze te gaan verbinden.

Drive the connection pin in the chain untill it's allmost flush and check if the links still move freely.
Draai met behulp van de kettingpons de verbindingspun in de ketting en controleer of de schakels nog soepel bewegen. 

Voor de verbindingspin methode, druk de pin op zijn plaats en positioneer de kettingpons loodrecht boven de ketting en pin. Draai nu met de kettingpons de pin in de ketting. Het hoofddeel van de verbindingspin hoort gelijkmatig aan beide zijden van de ketting minimaal uit te steken. Voor 10 en 11-speed ketting hoort het hoofddeel van verbindingspin slechts minimaal aan de achterkant van de ketting uit te steken. Controleer of de schakel vrij kan bewegen en verwijder het geleidende deel van de pin met je kettingpons of tang.

Hold the rear brake and turn the crank to apply more force to let the Master Link snap in to place.
Houdt de achterrem ingedrukt en zet kracht op een pedaal om de Master Link makkelijker in posititie te laten klikken.

Voor het verbinden van de ketting met de Master Link plaats je de helft in elk uiteinde van de ketting. Sommige Master Links zijn richtingsgevoelig, dus zorg ervoor dat je ze juist plaatst kijkend vanaf de buitenzijde. Breng beide uiteinden van de ketting bij elkaar en druk de buitenschakels naar elkaar zodat de pin in de opening valt. Zet nu de ketting onder spanning zodat de Master Link op zijn plaats valt. Je kunt de achterrem indrukken en een pedaalomwenteling proberen te maken om zo een grotere spanning op de ketting te krijgen.

Om de installatie af te ronden haal je de Cage Lock eraf of zet je het koppelingsmechanisme in de "ON' positie als je een van deze opties hebt en je bent weer klaar om te gaan mountainbiken.

Schrijf je bericht hier...
Log in met ( Registreren ? )
of reageer als bezoeker
Mensen in discussie:
Reactie laden... De reactie wordt vernieuw na 00:00.
Deze website maakt gebruik van cookies, waaronder cookies van derden om jouw ervaring op onze website te verbeteren door ons toe te staan onze inhoud aan te passen op basis van uw interesses en surfgewoonten en om je van relevante advertenties te voorzien. Door gebruik te blijven maken van deze website, ga je hiermee akkoord.
Meer info Akkoord